Vrouwen in het leven en onderricht van Jezus

Dit artikel heeft twee doelen:

Jezus schatte niet alleen vrouwen hoog in waarde, maar liet ook een duidelijke rolverdeling zien tussen man en vrouw. Dit is het duidelijkst te zien aan het feit dat Jezus enkel mannen uitkoos als apostelen. Veel Bijbelse feministen trekken de betekenis van deze duidelijke rolverdeling in twijfel of verklaren het als cultureel of tijdelijk. De gevaren van het reizen en de door mannen gedomineerde cultuur van die tijd zou de reden zijn dat apostelen alleen mannen waren. Maar Jezus had er absoluut geen moeite mee om met sociale en culturele gewoonten te breken als dat nodig was. Hij bekritiseerde de Farizeeën publiekelijk (Matteüs 23:13-36), genas op de sabbat (Marcus 1:21-27; Lucas 13:14; Johannes 5:8-10), en zuiverde de tempel (Johannes 2:14-17; Matteüs 21:12-13). Tegen elk gebruik in, sprak Jezus met de Samaritaanse vrouw (Johannes 4:7-9), zat Hij aan tafel met tolontvangers en zondaars (Matteüs 9:11), en stond zelfs Zijn discipelen toe om te eten zonder hun handen te wassen (Marcus 7:1-23)! Het punt is, dat wanneer er morele kwesties speelden, Jezus niet boog voor culturele of sociale druk. Het was dus niet het sociale gebruik of culturele druk waardoor Jezus enkel een groep mannen als apostelen aanwees. Want als Hij had gewild, dan had Hij makkelijk zes mannen en hun vrouwen kunnen aanwijzen als apostelen. Immers, de vrouwen van de apostelen vergezelden Hem toch al regelmatig. Maar tot zulk een initiatief werd niet gekomen, terwijl de Joodse cultuur tòch wel vrouwen in de leiderschapspositie had aanvaard.

Slechts drie decennia voor Herodes koning werd, werd in Israël jaren geregeerd door koningin Alexandra. Het feit dat de profetes Debora ook als rechter optrad (Richteren 4:4-5), of de heerseres Atalja (2Koningen 11:3) een vrouw was, laat zien dat vrouwelijk leiderschap mogelijk was. Maar hoewel vrouwen excellente leiderschapskwaliteiten kunnen bezitten, heeft God toch een duidelijke rolverdeling in Zijn plan als het om het apostelschap en de vervulling van de oudstenrol gaat.

Nadat Jezus de hele nacht gebeden had(Lucas 6:12), koos Hij Zijn twaalf discipelen (Matteüs 10:2-4; Marcus 3:13-19). Apostelschap bracht ook leiderschap, bestuur, en het ontvangen van speciale openbaringen met zich mee. Een aantal functies van de apostelen waren direct al duidelijk zichtbaar:

2. Jezus hechtte waarde aan de rolverdeling tussen man en vrouw

Geen van bovenstaande rollen werd vervuld door de vrouwen die Jezus volgden of die door Hem werden onderwezen. Hoewel ze hoog in waarde werden geschat door de Heer, die hun een nieuwe waardigheid gaf, was hun rol toch verschillend van de mannen die Jezus selecteerde voor Zijn leiderschapsposities. Vrouwen gaven aan Christus, dienden Hem, verkeerden in Zijn gezelschap, begeleidden Hem, leerden van Hem, baden en getuigden van hun verlossing en van de opstanding van Jezus. Maar geen vrouw in Jezus' bediening hier op aarde werd geroepen, aangewezen of genoemd als een apostel. Deze functies en rollen heeft Jezus duidelijk gereserveerd voor mannen.

Aida Spencer, een bijbelse feminist[1] tracht deze feiten te weerleggen met de volgende argument: Als de keus van Jezus, om enkel mannelijke apostelen te kiezen, aangeeft dat vrouwen geen leiders van een kerk mogen zijn, dan geeft dat eigenlijk ook aan dat niet-Joden ook geen leider van een kerk mogen zijn, want, stelt zij:  

Dit argument is echter niet steekhoudend. Spencer wil ons hier laten zien dat niet-joden wel degelijk een ouderlingrollen vervulden in niet-joodse kerken die door Paulus werden gesticht, en dat we daarmee zullen concluderen dat, wanneer Jodendom, niet noodzakelijk is voor het ouderlingschap, dat mannelijkheid dan ook niet noodzakelijk is.

Maar zelfs een oppervlakkige analyse van het Nieuwe testament laat zien dat de Joden een unieke positie innamen in Jezus' bediening hier op aarde. Jezus werd geboren om een leidsman te zijn die "Mijn volk Israël weiden zal"(Matteüs 2:6). Jezus was de "Vertroosting van Israël"(Lucas 2:25) en Hij vertelde dat Hij slechts gezonden was tot de verloren schapen van het huis Israëls(Matteüs 15:24). Hij kondigde de spoedige komst van het Koninkrijk Gods aan (Marcus 1:15), zond Zijn apostelen eerst naar de "Verloren schapen van het huis Israëls(Matteüs 10:6) en beloofde hen plaatsen op de tronen van de twaalf stammen van Israël(Matteüs 19:28; Lucas 22:30 > Handelingen 1:6).

Wanneer we kijken naar de Joodse aard van Jezus' missie om Israël te verlossen, dan is het niet zo verwonderlijk dat alle apostelen van Jezus Joods waren. Het was geen culturele druk, maar Gods plan om Joodse apostelen te gebruiken voor de verlossing van de Joden. Na de opstanding verbreidde het verlossingsplan zich uit naar andere, niet-joodse volken(Matteüs 28:19) om één lichaam te vormen(Efeziërs 2:16), de kerk. Een niet-jood schreef twee boeken van het Nieuwe Testament (Lucas en Handelingen) en verschillende niet-joden zoals Titus en Epafroditus waren de assistenten en medewerkers van Paulus. Dus, Joodse apostelen waren uniek en elementair, maar niet-joden kwamen al snel om leiderschap in de kerk aan te nemen. Maar was het mannelijk geslacht, net als Jodendom, later te verwaarlozen als het gaat om apostelschap of oudste? Was man-zijn ook fundamenteel? Er is een duidelijk verschil hierin. Ten eerste, de kerk is niet gestart als enkel mannelijk en die later pas zowel mannelijk als vrouwelijk werd. De volgelingen van Jezus waren vanaf het begin mannen en vrouwen en beiden waren present bij het begin van de kerk op Pinksterzondag(Handelingen 1:14). Ten tweede, de kerk werd voortgezet door hen die door Jezus persoonlijk waren onderwezen en getraind, en aan wie Hij het toekomstig leiderschap van Zijn kerk had toegewezen. En omdat Handelingen ons aldoor wijst op de leiding van Christus en de Heilige Geest in het werk van de kerk en zijn leiders, mag worden aangenomen dat keuzes in leiderschap ook op deze manier werden gemaakt.

Dat mannelijk leiderschap werd in zijn algemeenheid uitgedragen vanaf het moment dat de kerk werd gesticht. In Handelingen1:15,16 werd de eerste en enige te vervangen apostel gekozen. Mary J. Evans [2] beweert dat, naar aanleiding van Handelingen 1:21-22, vrouwen zonder meer aan de eisen voldeden van het leiderschap. Zij overziet hier echter dat één van de belangrijke voorwaarden is, dat het één van de mannen moet zijn: “Er moet dan een van de mannen (Grieks, aner) die zich bij ons hebben aangesloten…….”(Handelingen 1:21).

Een ander voorbeeld is niet het directe onderwijs van Jezus, maar de sterke suggestie dat mannelijk leiderschap in de kerk de bedoeling van Jezus was. Dit kunnen we lezen in handelingen 6, waar de eerste leiders, naast de apostelen, werden aangewezen. Er worden tal van vrouwen genoemd onder de gelovigen in Handelingen1:14; 5:1 en 5:14. Er rees een probleem ten aanzien van de verwaarlozing van bepaalde vrouwen(Handelingen 6:1). De gemeente werd verteld om uit te zien naar zeven mannen(aner = man > Handelingen 6:3). Als het de instructie was geweest om zeven mensen(ánthropos = mens, menselijk wezen), en ze hadden dán enkel mannen uitgekozen, dan zouden we wellicht kunnen zeggen dat hun keuze sociaal of cultureel bepaald was, of toeval was. Maar de keus van mannen was opzettelijk.

Maar zelfs al zien we een duidelijk rollenpatroon in de keus van Jezus voor zijn apostelen en het exclusieve werk dat ze voor Hem moesten gaan doen, hoeven er geen barrières te bestaan tussen een gelovige en de Heer Jezus Christus, ongeacht het geslacht. Jezus demonstreerde niet minder dan de hoogste achting voor vrouwen, zowel in Zijn leven als in Zijn onderricht. Hij erkende de wezenlijke gelijkheid van mannen en vrouwen, en liet voortdurend de waarde en waardigheid van vrouwen als persoon. Jezus waardeerde hun gezelschap, gebeden, financieel support, en getuigenissen. Hij eerde vrouwen, onderwees vrouwen en zorgde voor vrouwen op een meelevende manier. Dit resulteerde in een warme toewijding aan Jezus'onderricht. Zijn de dingen van vandaag de dag te drastich veranderd voor ons om dezelfde Jezus te zien? Helemaal niet. De moderne vrouw kan de zelfde voldoening vinden in het volgen van Jezus als de Maria's en de Marta's van Judea, of de Joanna's en Suzanna's van Galilea deden.

[1] Bijbelse feminsisten trachten de intentie van de woorden van het geslacht in de Bijbel te ontleden om zo tot een conclusie te komen dat leiderschap ook voor vrouwen was bedoeld
[2] Mary J. Evans, Women in the Bible: beschrijft een overzicht van alle cruciale rollen die vrouwen speelden in het Oude testament en de oud Grieks-Romeinse tijd.

Bron: Council on Biblical Manhood and Womanhood
Vertaling: ©2002 Het Zoutvat